اَلْأَسُّ [el-ess] (hemzenin harekât-ı selâsı ve sîn’in teşdîdiyle) ve اَلْأَسَاسُ [el-esâs] (سَحَابٌ [sehâb] vezninde) ve اَلْأَسَسُ [el-eses] (سَبَبٌ [sebeb] vezninde) Binânın temeline denir; yukâlu: بَنَى بَيْتَهُ عَلَى أَسِّهِ وَأَسَاسِهِ وَأَسَسِهِ أَيْ عَلَى أَصْلِهِ Ve أُسٌّ [uss]un cem’i إِسَاسٌ [isâs] gelir hemzenin kesriyle, عُسٌّ ['uss] ve عِسَاسٌ ['isâs] gibi ve أَسَاسٌ [esâs]ın cem’i أُسُسٌ [usus] gelir zammeteynle, قَذَالٌ [kazâl] ve قُذُلٌ [kuzul] gibi ve أَسَسٌ [eses]in cem’i أَسْئَاسٌ [es’âs] gelir; سَبَبٌ [sebeb] ve أَسْبَابٌ [esbâb] gibi. Ve her şey’in asl ve mebnâsına ıtlâk olunur; ve minhu yukâlu: كَانَ ذَلِكَ عَلَى أَسِّ الدَّهْرِ بِحَرَكَاتِ الثَّلاَثِ أَيْ عَلَى قِدَمِهِ وَوَجْهِهِ Ya’nî “Zamân-ı kadîmden beri olduğu tarz ve cihet üzere oldu.”