(a. i. c. : elsine, elsün, lüsn,-lüsün) : 1) dil [ağızdaki] . 2) konuşulan dil. Fa-sîh-il-lisân : fasîh, açık, düzgün olarak söz söyleyen, uzdili. İlm-i lisân : yer yüzündeki bütün dilleri ses, şekil, mânâ ve sintaks bakımından umûmî veya mukayeseli olarak inceleyen ilim, lengüistik, fr. linguistique.

iz. ar. cm: elsine. 1. Ağızın içinde bulunan maruf âlet ki, insanda tekellüme de âlettir. Dil, zebân. 2. Nev‘-i beşerden bir kavmin söylediği lugat, lehçe: lisân-ı Türkî, lisân-ı Arabî, elsine-i Tûrâniyye, elsine-i Aryâniyye: kendisi birkaç lisân söylüyor; lisân bilir = bir ecnebî lisânı bilir, kendi dilinden başka diller bilir adam. 3. Tekellüm, söz, nutuk: bu adamın lisânı yok mu? Lisânında lüknet vardır; فسيح اللسان fasîhu’l-lisân = fesâhatle söyler, sözü fasîh.

اَللِّسَانُ [el-lisân] (كِتَابٌ [kitâb] vezninde) Dile denir, مِقْوَلٌ [mikvel] ma’nâsına, Fârisîde zebân derler; müzekkerdir, mü’ennes dahi olur, te’nîsi جَارِحَةٌ [cârihat] yâhûd آلَةُ قَوْلٍ [âletu kavl] olduğu tasavvuruyladır; cem’i أَلْسِنَةٌ [elsinet] gelir, أَشْرِبَةٌ [eşribet] gibi ve أَلْسُنٌ [elsun] gelir, أَفْلُسٌ [eflus] gibi ve لُسْنٌ [lusn] gelir lâm’ın zammı ve sîn’in sükûnuyla ki zammeteynden muhaffeftir; ve kavluhum فُلَانٌ يَنْطِقُ بِلِسَانِ اللهِ أَيْ بِحُجَّتِهِ وَكَلَامِهِ Ve لِسَانٌ [lisân] Lügat ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: لِكُلِّ قَوْمٍ لِسَانٌ أَيْ لُغَةٌ Ve gönderilen habere ıtlâk olunur; tekûlu: أَتَانِي مِنْهُ لِسَانٌ أَيْ رِسَالَةٌ Ve لِسَانُ الْقَوْمِ [lisânu’l-kavm] Cümle tarafından mütekellim olan adama ıtlâk olunur; yukâlu: هُوَ لِسَانُ قَوْمِهِ أَيِ الْمُتَكَلِّمُ عَنْهُمْ Ve zahr-ı Kûfe’de bir arzın ismidir. Ve Minkar kabîlesinden bir şâ’ir ve fâris adıdır. Ve لِسَانُ الْمِيزَانِ [lisânu’l-mîzân] Terazi diline ıtlâk olunur; yukâlu: إِسْتَوَى لِسَانُ الْمِيزَانِ أَيْ عَذَبَتُهُ Ve لِسَانُ النَّارِ [lisânu’n-nâr] Âteşin şu’lesinin ucuna denir ki zebâne ta’bîr olunur

اَللُّسَّانُ [el-lussân] (تُبَّانٌ [tubbân] vezninde ‘alâ-kavlin غُرَابٌ [gurâb] vezninde) Bir nev’ otluk ismidir ki huşûnetli olur, lisânu’s-sevr nebâtına şebîhtir, lisânu’s-sevr değildir. İnsânın ve devenin lisânlarına ‘ârız olan evcâ’a devâ-yı nâfi’ ve hafakân ve harâret-i mi’de ve kulâ’ ve emrâz-ı feme müfîddir.

اَللِّسَانُ [el-lisân] (lâm’ın kesriyle) Şol ‘uzvdur ki tekellüm onunla olur. Ve gâh olur لِسَانٌ [lisân] kelimeden ‘ibâret olur. Ve bir i’tibârla mü’ennes olur şol kimse ki onu müzekker kıldı, cem’inde ثَلَاثَةُ أَلْسِنَةٍ dedi, حِمَارٌ [himâr]la أَحْمِرَةٌ [ahmiret] gibi. Ve şol kimse ki mü’ennes kıldı, ثَلَاثُ أَلْسُنٍ dedi,ذِرَاعٌ [zirâ’]la أَذْرُعٌ [ezru’] gibi, zîrâ فِعَالٌ [fi’âl] vezni üzerine olanda أَفْعُلٌ [ef’ul] vezni üzere cem’ olunmak kıyâstır, gerek müzekker gerek mü’ennes olsun. Ve لِسَانٌ [lisân] Şol kimseye dahi derler ki bir cemâ’atin cânibinden mütekellim ola. ve لِسَانٌ [lisân] Terâzû diline dahi derler; yukâlu: لِسَانُ الْمِيزَانِ